شرکت تعاونی دارای دو نوع مجمع عمومی است : مجمع عمومی عادی و مجمع عمومی فوق العاده . مجمع عمومی فوق العاده برای رسیدگی و تصمیم گیری درباره تغییر مواد اساسنامه ، عزل یا قبول استعفای هیئت مدیره ، انحلال شرکت تعاونی یا ادغام آن با شرکت تعاونی دیگر تشکیل می شود؛ تصمیم گیری درباره کلیه امور دیگر شرکت تعاونی بر عهده مجمع عمومی عادی است. به همین علت آن را در برابر مجمع عمومی فوق العاده، مجمع عمومی عادی نامیده اند ؛ زیرا تصمیم گیری درباره کلیه امور عادی شرکت تعاونی را بر عهده دارد.

    وظایف و اختیارات مجمع عمومی عادی

به موجب قانون ، وظایف و اختیارات مجمع عمومی عادی به شرح ذیل است :
1- انتخاب هیئت مدیره، اعم از اعضای اصلی و علی البدل ؛
2- انتخاب بازرس یا بازرسان ، اعم از اصلی و علی البدل ؛
3- رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره ترازنامه و حساب سود و زیان و سایر گزارش های مالی هیئت مدیره پس از قرائت گزارش بازرس یا بازرسان ؛
4- تعیین خط مشی و برنامه شرکت تعاونی و تصویب بودجه جاری و سرمایه گذاری و اعتبارات و وام های درخواستی و سایر عملیات مالی به پیشنهاد هیئت مدیره ؛
5- اتخاذ تصمیم نسبت به افزایش یا کاهش سرمایه، در حدود قوانین و مقررات ؛
6- اخذ تصمیم نسبت به ذخایر و پرداخت سود و مازاد درآمد و تقسیم آن طبق اساسنامه ؛
7- تصویب مقررات و دستورالعمل های داخلی شرکت تعاونی ؛
8- اتخاذ تصمیم در مورد عضویت شرکت تعاونی در شرکت ها و اتحادیه های تعاونی و اتاق های تعاون و میزان سهام یا حق عضویت سالانه که باید به آن ها پرداخت شود ؛
9- تعیین روزنامه کثیرالانتشار برای درج آگهی های شرکت ؛
10- انجام سایر وظایفی که قوانین و مقررات بر عهده مجمع عمومی عادی قرار می دهد.
اینک به اختصار به توضیح وظایف و اختیارات مذکور می پردازیم. اولین هیئت مدیره و بازرس یا بازرسان شرکت تعاونی ، مجمعی که در بدو تاسیس شرکت با عنوان ” اولین مجمع عمومی عادی ” به دعوت هیئت موسس و با حضور داوطلبان عضویت در شرکت تعاونی، تشکیل می شود انتخاب می کند. انتخاب هیئت مدیره و بازرس یا بازرسان بعدی بر عهده مجمع عمومی عادی است. عزل اعضای هیئت مدیره – وقتی که به صورت فردی باشد – از اختیارات این مجمع است ؛ ولی عزل یا قبول استعفای هیئت مدیره – وقتی که به به صورت جمعی باشد – در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است.
عزل بازرسان از اختیارات مجمع عمومی عادی است. مجمع عمومی عادی پس از انقضای دوره هیئت مدیره و بازرس یا بازرسان ، به انتخاب هیئت مدیره و بازرس یا هیئت مدیره در مجمع عمومی فوق العاده با استعفای فردی آن ها و استعفای بازرس یا بازرسان یا فوت یا ممنوعیت قانونی آن ها در صورت لزوم برای تکمیل ظرفیت خالی در این سمت ها ، افراد واجد شرایطی را به جای آن ها انتخاب می کند.
ترازنامه و حساب سود و زیان شرکت در آخر هر سال مالی و نیز گزارش های مالی لازم به وسیله هیئت مدیره تهیه و برای بررسی و تصویب به مجمع عمومی عادی تقدیم می شود و لازم است بازرس یا بازرسان قبل از جلسه مجمع نظر خود را درباره آن ها اعلام دارند. اگر مجمع ترازنامه و حساب سود و زیان یا گزارش های مالی ارائه شده را قبول نداشته باشد، در صورت لزوم می تواند با تصویب بودجه لازم برای انجام حسابرسی مربوط تصمیم گیری کند.
چون مقدار سرمایه شرکت تعاونی در اساسنامه قید می شود ، افزایش یا کاهش آن ، تغییر در اساسنامه به حساب می آید و تغییر اساسنامه به موجب قانون ، در صلاحیت مجمع عمومی فوق العاده است ؛ مع هذا قانون این امر را جزو اختیارات مجمع عمومی عادی قرار داده است. باید گفت که حکم قانون در واگذاری اختیار تغییر سرمایه شرکت تعاونی به مجمع عمومی عادی، مخصص حکمی است که قانون به موجب آن اختیار تغییر اساسنامه را به مجمع عمومی فوق العاده داده است . چنین مخصصی را ” مخصص منفصل ” می نامند.
درباره موارد مذکور در بند 4 وظایف و اختیارات مجمع مربوط به سرمایه گذاری و وام های درخواستی شرکت تعاونی، لازم است گفته شود که هیئت مدیره می تواند برای سرمایه گذاری یا به کار انداختن وجوه مازاد بر نیاز شرکت ، با تصویب مجمع عمومی عادی اقدام به خرید سهام اتحادیه تعاونی مربوط ، تودیع به حساب سپرده بانکی و خرید سهام شرکت ها و کارخانجات صنعتی و تولیدی و بازرگانی کند ؛ هیئت مدیره همچنین می تواند برای انجام برنامه های مصوب و توسعه عملیات و رفع تنگناهای مالی مبادرت به استقراض یا تحصیل اعتبار از بانک ها و موسسات اعتباری، دریافت قرض الحسنه از اشخاص حقیقی و حقوقی کند. انجام هر یک از این امور باید قبلاَ با پیشنهاد هیئت مدیره به تصویب مجمع عمومی عادی برسد.
شرکت تعاونی می تواند به عضویت اتحادیه تعاونی و اتاق تعاونی درآید. اتخاذ تصمیم دراین باره و نیز درباره میزان سهام و مبالغی که باید به عنوان حق عضویت و غیره پرداخت شود ، با پیشنهاد هیئت مدیره بر عهده مجمع عمومی عادی است.
لازم به توضیح است که اتحادیه های تعاونی با عضویت شرکت ها و تعاونی هایی ککه موضوع فعالیت آن ها واحد است تشکیل می شود. عضویت در اتحادیه تعاونی اختیاری است و شرکت های تعاونی که عضو اتحادیه نباشند از حقوق قانونی محروم نخواهند شد.
اتحادیه ها و شرکت های تعاونی می توانند در صورت ضرورت با نظارت وزارت تعاون، اتاق تعاون مرکزی را در تهران و شعب آن را در استان ها و شهرستان ها تشکل دهند.

    موارد تشکیل مجمع عمومی عادی

مجمع عمومی عادی در موارد ذیل تشکیل می شود :
– برای تصویب ترازنامه و حساب سود و زیان و گزارش های مالی ، به عنوان اجلاس سالانه ظرف چهارماه پس از پایان سال مالی شرکت تعاونی تشکیل جلسه می دهد.
– برای تکمیل هیئت مدیره، وقتی که به علل استعفا، فوت یا ممنوعیت قانونی اعضای آن، هیئت مدیره از اکثریت مقرر در اساسنامه خارج شود.
– برای انتخاب هیئت مدیره جدید، وقتی که استعفای هیئت مدیره مورد قبول مجمع عمومی فوق العاده قرار گیرد یا این مجمع هیئت مدیره را عزل کند یا وقتی که مدت ماموریت هیئت مدیره به اتمام برسد.
– وقتی که لازم شود اخراج عضو به علت از دست دادن هر یک از شرایط عضویت یا وارد آوردن ضرر مادی یا معنوی به شرکت تعاونی یا برقراری رقابت ناسالم ب، به عنوان اجلاس سالانه ظرف چهارماه پس از پایان سال مالی شرکت تعاونی تشکیل جلسه می دهد.
– برای تکمیل هیئت مدیره، وقتی که به علل استعفا، فوت یا ممنوعیت قانونی اعضای آن، هیئت مدیره از اکثریت مقرر در اساسنامه خارج شود.
– برای انتخاب هیئت مدیره جدید، وقتی که استعفای هیئت مدیره مورد قبول مجمع عمومی فوق العاده قرار گیرد یا این مجمع هیئت مدیره را عزل کند یا وقتی که مدت ماموریت هیئت مدیره به اتمام برسد.
– وقتی که لازم شود اخراج عضو به علت از دست دادن هر یک از شرایط عضویت یا وارد آوردن ضرر مادی یا معنوی به شرکت تعاونی یا برقراری رقابت ناسالم با آن، در مجمع عمومی عادی مطرح و درباره آن تصمیم گیری شود.
تشکیل مجمع عمومی عادی در این موارد یا هر مورد دیگری که لازم باشد، ممکن است به درخواست اکثریت اعضای هیئت مدیره ، بازرس یا بازرسان ، یک پنجم اعضای شرکت تعاونی، یا وزارت تعاون به عمل آید.